Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich to duże wydarzenie w życiu wielu miłośników czytania. Kto stoi za jego organizacją i kiedy świętowaliśmy je po raz pierwszy? Które miasto w Polsce jako pierwsze otrzymało tytuł Światowej Stolicy Książki UNESCO?
Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich to święto organizowane przez UNESCO. W tym roku obchodzi ono 30. rocznicę swojego istnienia, choć sam pomysł jego utworzenia pojawił się już wiele lat wcześniej, bo w 1926 roku. Organizatorzy chcieli uczcić w ten sposób znaczenie, jakie w naszym życiu odgrywa literatura, oraz promować ideę czytelnictwa.
Święto to tradycyjnie obchodzone jest 23 kwietnia. To właśnie tego dnia przypada data śmierci bądź narodzin wielu najwybitniejszych twórców literatury światowej, w tym Williama Szekspira, Miguela de Cervantesa, Maurice’a Druona czy Vladimira Nabokova.
Pierwszym miastem w Polsce, które otrzymało tytuł Światowej Stolicy Książki UNESCO, był Wrocław. Miało to miejsce w 2016 roku. Wówczas w stolicy Dolnego Śląska odbyło się wiele wydarzeń promujących literaturę – w tym wieczory autorskie, konferencje czy spotkania z aktorami odczytującymi fragmenty prozy i poezji.
Ciekawostki o książkach
1. Jan Gutenberg jest uważany za wynalazcę druku, a rok, w którym tego dokonał to 1450. Pierwsze wydrukowane książki to Biblia i Księga Wszelkiej Mądrości.
2. Kolorowy druk pochodzi z Chin. Wynaleziono go w 1107 roku. Wydrukowano wówczas trójkolorowe papierowe banknoty, żeby je zabezpieczyć przed fałszowaniem.
3. Pierwsze książki w języku polskim powstały w XIV wieku.
4. Pierwsza polska drukarnia została założona w Krakowie w 1473 roku przez Kaspara Straube pochodzącego z Bawarii. W czasie jej działalności drukarz wydał cztery materiały. Jednym z nich był kalendarz na 1474 rok.
5. Strony w książkach zaczęto numerować w XVI wieku, a przecinki pojawiły się na przełomie XV i XVI wieku.
6. Książki rękopiśmienne w czasach średniowiecza zdobione były srebrem, złotem i drogimi kamieniami.
7. Początków noweli należy szukać w Jonii (starożytna kraina położona w Azji Mniejszej), spopularyzowana i rozwinięta została jednak w Grecji, a ta, którą znamy teraz kształtowała się we Włoszech.
8. Po raz pierwszy seria książek kieszonkowych pojawiła się w Anglii w 1935 roku. Wydało je wydawnictwo „Pingwin”.
9. Książkę napisaną alfabetem Braille’a wydrukowano po raz pierwszy w 1837 w Instytucie dla Niewidomych w Paryżu.
10. Literatura dla dzieci i młodzieży zaczęła powstawać dopiero w XVIII wieku.
11. Maszynę do pisania wynalazł Christopher Latham Sholes. Jej pierwszy użyteczny model powstał w 1867. Stało się to przypadkiem, kiedy próbowano stworzyć urządzenie do numerowania stron książek. Pierwsza maszyna do pisania miała napęd pedałowy, ponieważ Sholes zainspirował się ówczesną maszyną do szycia.
12. Pierwsza książka napisana na maszynie to „Przygody Tomka Sawyera”. Mark Twain swoje urządzenie kupił w Bostonie za 125 dolarów.
13. W minionych czasach książki były bardzo drogim i ekskluzywnym towarem. Dlatego też trzeba było je zabezpieczać przed kradzieżami. Znaleziono ciekawe rozwiązanie. Książki mocowano do regałów łańcuchami. Długość i grubość łańcucha zależała od gabarytów książki.
W stronę nowoczesności
14. Za pierwszy projekt e-czytnika uznaje się pomysł z 1935 roku. Jego autor to Bob Brown. Urządzenie nazwał „The Readies”. Sprzęt nie przypominał współczesnych urządzeń do czytania. Wyglądał raczej jak filmowy rzutnik.
15. Pierwszy e-book prawdopodobnie powstał pod koniec lat 40. – Index Thomasticus. Nie było to dzieło fabularne, a elektroniczny index zawierający notatki z prac Tomasza z Akwinu. Tego nietypowego e-booka stworzył włoski jezuita Roberto Busa.
16. E-booki zaczęto sprzedawać masowo od 2002 roku. Czołowymi dystrybutorami e-książek były dwa wielkie wydawnictwa, Random House i Harper Collins.
17. Stephen King udostępnił w internecie w 2000 roku swoje opowiadanie „Jazda na kuli” („Riding the Bullet”). W ciągu pierwszych 24 godzin pobrano ponad 400 tysięcy kopii pliku.
Czytelnicy
18. Pierwsza książka określona mianem „bestsellera” była autorstwa amerykańskiej pisarki Alice Brown. Tytuł powieści z 1889 roku to „Fools Of Nature”.
19. Były amerykański prezydent Theodore Roosevelt, podobno czytał średnio jedną książkę dziennie.
20. Najwięcej czytają ludzie młodzi. Stanowią oni pond 70% czytelników.
Z okazji Światowego Dnia Książki i Praw Autorskich biblioteka szkolna przygotowała ciekawą gazetkę dla uczniów, która popularyzuje informacje o tym czytelniczym święcie.
Miłośnicy książek mogą także odwiedzić 12. Targi Książki, które w 2025 roku odbędą się w dniach 25-27 kwietnia na Stadionie Miejskim przy ul. Słonecznej 1 w Białymstoku.
Targi książki i towarzyszący im Festiwal Literacki „Na pograniczu kultur” to wydarzenie cieszące się dużym zainteresowaniem mieszkańców naszego regionu. Towarzyszy mu wyjątkowa atmosfera.
Może uda Wam się zakupić książkę ulubionego pisarza i zdobyć jego dedykację?
